De druk op zorg en welzijn neemt toe. Gemeenten, zorgorganisaties en welzijnspartners zoeken naar manieren om inwoners langer zelfstandig te laten wonen, eenzaamheid tegen te gaan en de toenemende vraag naar ondersteuning op te vangen. Tegelijkertijd groeit het besef dat duurzame oplossingen niet alleen gevonden worden binnen professionele voorzieningen, maar juist ook in de samenleving zelf.
Vrijwilligers, inwonersinitiatieven, verenigingen en buurtnetwerken spelen daarin een steeds belangrijkere rol. Zij vormen samen de sociale basis: het netwerk van mensen en organisaties dat ervoor zorgt dat inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving.
Van vrijwilligerswerk naar maatschappelijke infrastructuur
Vrijwillige inzet wordt vaak gezien als een waardevolle aanvulling op zorg en welzijn. De praktijk laat echter zien dat het veel meer is dan dat. Vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en actieve inwoners dragen dagelijks bij aan preventie, participatie, onderlinge betrokkenheid en het versterken van sociale netwerken.
Juist deze elementen zijn van groot belang in een tijd waarin gemeenten werken aan de opgaven uit het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de versterking van de sociale basis.
Vanuit MOmenz ondersteunt Wijzer in vrijwillige inzet (WIVI) inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties bij het versterken van die sociale basis. Inmiddels zijn ruim 1.100 vrijwilligers en meer dan 250 maatschappelijke organisaties aangesloten bij WIVI. Daarnaast ondersteunde WIVI in 2025 zestig inwonersinitiatieven en droeg het bij aan de realisatie van acht nieuwe ontmoetingsplekken in Stichtse Vecht.
Deze cijfers laten zien dat vrijwillige inzet steeds vaker verder gaat dan het vervullen van een vrijwilligersfunctie. Inwoners nemen initiatief, organiseren ontmoeting en bouwen mee aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in hun eigen leefomgeving.
Inwoners als mede-eigenaar van maatschappelijke opgaven
De groei van inwonersinitiatieven laat zien dat steeds meer inwoners bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor hun leefomgeving. Een voorbeeld hiervan zijn de bijeenkomsten Krachtig Ouder Worden, die samen met de Seniorenraad Stichtse Vecht werden georganiseerd.
Uit deze bijeenkomsten ontstond een beweging van inwoners die actief wilde bijdragen aan meer onderlinge ondersteuning en sociale samenhang in de wijk. Dit leidde tot de ontwikkeling van buurt- en voorzorgcirkels, waarin inwoners elkaar ondersteunen en samen werken aan een sterke gemeenschap. In 2026 krijgt deze ontwikkeling een vervolg met ondersteuning vanuit MOmenz.
Investeren in maatschappelijke veerkracht
De uitdagingen in zorg en welzijn vragen om een bredere blik dan professionele ondersteuning alleen. Sterke gemeenschappen ontstaan wanneer inwoners de ruimte krijgen om initiatief te nemen, vrijwilligers worden ondersteund en maatschappelijke organisaties goed zijn toegerust om inwoners te ontvangen en te verbinden.
Wijzer in vrijwillige inzet laat zien dat investeren in de sociale basis niet alleen leidt tot meer betrokkenheid en participatie, maar ook bijdraagt aan maatschappelijke opgaven rondom gezondheid, welzijn en zelfredzaamheid. Daarmee is vrijwillige inzet niet langer uitsluitend een aanvulling op het zorg- en welzijnssysteem, maar een essentieel onderdeel van een toekomstbestendige samenleving.
In een tijd waarin gemeenten zoeken naar duurzame oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken, laat WIVI zien hoe inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties samen bouwen aan een sterke, verbonden en veerkrachtige gemeenschap.
Samen werken aan een sterke sociale basis?
Wil jij verkennen hoe vrijwillige inzet, inwonersinitiatieven en maatschappelijke netwerken kunnen bijdragen aan de opgaven binnen uw gemeente of organisatie? MOmenz denkt graag mee over het versterken van de sociale basis en het benutten van de kracht die al aanwezig is in de samenleving.
Neem contact op met Wijzer in vrijwillige inzet voor een kennismaking of kennisuitwisseling.
[email protected]
