‘De gesprekken hier zijn af en toe grote cadeaus’

Tenzij je er werkt als professional of vrijwilliger, kom je niet vaak of misschien wel nooit in een hospice. Voor mij was het vandaag de derde keer. Zowel mijn moeder als mijn schoonmoeder waren er de laatste dagen van hun leven te gast. Wat mij vooral is bijgebleven, zijn de liefdevolle zorg, de toewijding en het respect waarmee de gasten worden omringd. En de rust, de sereniteit, die me nu, bij het betreden van het Johannes Hospitium in Vleuten, wederom overvalt.

Weldaad voor gast en medewerker

Die rust wordt door iedereen die in het Johannes Hospitium werkt bewaakt, vertellen zorgvrijwilligers Ina Vlaming (72, zij zit rechts op de foto) en Els van Haren (70 links op de foto). “Die is zowel weldadig voor de gasten als voor jezelf”, vindt Ina. “Ik heb het woord zachtheid altijd in m’n achterhoofd, dat vind ik echt plezierig en ik weet inmiddels dat ik het ook nodig vind, dat die sfeer hier is.” Ina en Els hadden allebei geen ervaring in de zorg voordat ze zich aanmeldden bij vrijwilligerscoördinator Hetty Boven (in het midden). 

Ja, dit past bij mij

Ina had jarenlang een eigen interieurbedrijf. Omdat haar man predikant is, kwam ze regelmatig in aanraking met levensverhalen. “Gek genoeg denken mensen altijd dat je als vrouw van de dominee net zoveel van ze weet als hij, maar dat is helemaal niet zo. Toch willen mensen je van alles vertellen.” Het is juist die wisselwerking die Ina ook in het Johannes Hospitium sterk ervaart in de omgang met de gasten. “Dat vind ik heel bijzonder en geeft me zoveel dat ik er met groot gemak inzet voor terug geef.” Bij haar aanmelding zes jaar geleden was voor Ina dan ook duidelijk dat ze zorgvrijwilliger wilde worden. “Ik zou achter het bureau gastvrouw kunnen zijn, maar die behoefte was er veel minder dan er voor iemand aan het bed zijn en dat is binnen de kortste keren bewaarheid gebleken.” Waaruit dat blijkt? “Dat je je ergens goed bij voelt, dat je door hebt: ik hoef niet alles te vragen want ik zie het zelf ook. Ja, dat zijn signalen die bevestigen dat dit bij je past.”

Geweldig om te doen

“Ik vond het van het begin af aan een heel warm bad hier”, vertelt Els, die viereneenhalf jaar geleden als zorgvrijwilliger begon en daarvoor directiesecretaresse was in diverse branches – van auto’s tot luchtvaart en de bouw. “Omdat ik niet uit de zorg kom, was ik wel onzeker. Zeker naar de gasten toe: doe ik ze geen pijn als ik til of draai? Als iemand heel ziek is, twijfel ik nog steeds wel eens hoor. Maar dan vraag ik het, dan check ik of ik het alleen kan doen of dat we het met z’n tweeën moeten doen. Het is soms fysiek zwaar, psychisch vind ik het nog wel meevallen. Dat komt doordat er onderling een goede sfeer is en met de gasten ook vaak. Het is geweldig om te doen. Het klinkt misschien raar in zo’n omgeving, maar ik word er heel blij van.”

Ina en Els bij het beeld dat het Johannes Hospitium Vleuten ontving bij het 30-jarig jubileum in 2021. Foto: Jolanda Valk

Nul ervaring, geen probleem

Maar toch, je komt zonder ervaring binnen. En dan? Ina: “Je begint met een boekje waarin staat waar je na acht diensten inwerken aan moet voldoen. Een zorgprofessional leidt je als het ware door dat boekje heen en uiteindelijk heb je dan alle dingen die je mee zou kunnen maken wel meegemaakt - dat gaat van huishoudelijke taken en de telefoon opnemen tot wat er aan het bed gebeurt.” Hetty vult aan: “Tijdens het opleidingstraject wordt aan het eind van elke dienst met je geëvalueerd door de ziekenverzorgende die jou heeft ingewerkt. Dan komt voorbij wat er goed ging, wat wellicht nog aandacht behoeft. Na vier diensten, die ook gelden als een wederzijdse proefperiode, is er een evaluatie. Dan wordt gekeken of het goed gaat, of iemand de juiste attitude heeft, handig is, en of iemand plezier heeft in het werk. Juist als je niet uit de zorg komt, moet je dat ontdekken.”

Je comfortabel voelen

Als alles goed gaat van beide kanten, worden nog vier diensten gepland en wordt het inwerken afgerond. “Tenzij iemand het gevoel heeft toch niet alle vaardigheden voldoende onder de knie te hebben”, vertelt Hetty. “Dan kunnen we kijken naar een aantal extra keren inwerken, maar er zijn door het jaar heen ook scholingen die deels gericht zijn op vaardigheden, zoals tillen, wassen op bed, hand- en voetmassages. Een extra manier om je te ontwikkelen.” Palliatieve zorg is gericht op comfort bieden, voor gasten en familie. “Maar”, zegt Hetty, “het is ook heel belangrijk dat je als vrijwilliger en als medewerker comfortabel bent als je hier werkt. En dat proberen we altijd te benadrukken. Dus als je tegen belemmeringen oploopt of tegen grenzen van jezelf, benoem ze en dan kijken we met elkaar wat we ermee kunnen.”

Grote cadeaus

Helaas merkt Hetty dat het steeds moeilijker wordt om vrijwilligers te vinden. “Sommigen zijn weer betaald werk gaan doen. Anderen werken langer door vanwege de verhoogde pensioengerechtigde leeftijd. Ook doen meer mensen mantelzorg omdat ouderen langer thuis blijven wonen. En veel ouderen worden ingezet voor oppastaken omdat de kinderopvang niet goed geregeld is. Je verliest mensen aan alle kanten.” Erg jammer, als je het aan Ina en Els vraagt. “Dit is het is mooiste cadeau dat me ooit is overkomen”, zegt Ina. “Dat ik dit mag meemaken, zoveel mooie situaties zoveel warme contacten. Met alle ervaringen die je in je leven al hebt opgedaan is dit echt van een ander niveau, veel intenser, het doet je meer." Els beaamt dit: “De warmte die je kan geven, het gevoel dat je zelf kwijt kan in dit werk, dat maakt het voor mij heel bijzonder. En de gesprekken zijn, zoals Ina zegt, af en toe echt van die grote cadeaus.” Wat zowel Ina, Els als Hetty daarnaast benadrukken is de gezellige, informele sfeer in het Johannes Hospitium. Els: “Er ontstaan vriendschappen, ook onderling, en dat is ook bijzonder.”

Wil je ook zo’n warm bad?

Johannes Hospitium Vleuten biedt deskundige en liefdevolle topzorg in de laatste levensfase. Er werken momenteel ruim 130 vrijwilligers in allerlei functies. Het team zorgvrijwilligers is met ongeveer 50 personen het grootst. Spreekt het je aan om hier aan de slag te gaan als zorgvrijwilliger? Zoals je hebt kunnen lezen, is ervaring in de zorg niet nodig. “Maar heb je wel in de zorg gewerkt, dan zul je hier genieten van het feit dat er vanuit rust wordt gewerkt, dat je geen administratie hoeft bij te houden, geen eindverantwoordelijkheid hebt én niet hoeft te klokken”, aldus Hetty. Kijk snel in de vacaturebank!